ویتامین ها برای رشد، سلامت، ایمنی و تولید طبیعی طیور لازم هستند؛ اما نیاز هر گله به گونه، سن، نوع تولید، وضعیت خوراک و شرایط محیطی بستگی دارد. راه عملی، استفاده از خوراک کامل و متناسب با مرحله پرورش و ارزیابی جیره توسط متخصص تغذیه طیور است. افزودن خودسرانه مکمل، کمبود را همیشه برطرف نمی کند و در بعضی موارد می تواند زیان آور باشد.
چرا ویتامین ها در جیره طیور اهمیت دارند
ویتامین ها ریزمغذی هایی هستند که پرنده در مقادیر کم به آنها نیاز دارد، اما نقش آنها در کارکرد طبیعی بدن، رشد، متابولیسم مواد مغذی، سلامت بافت ها، تولید تخم و رشد جنین مهم است. جیره باید در کنار انرژی، پروتئین، اسیدهای آمینه، مواد معدنی و آب سالم، نیاز ویتامینی پرنده را هم تامین کند.
نیاز مرغ گوشتی، مرغ تخم گذار، جوجه در حال رشد، بوقلمون و اردک یکسان نیست. حتی پرندگان یک گونه نیز با تغییر سن، هدف پرورش، مصرف خوراک، بیماری یا گرما ممکن است به برنامه متفاوتی نیاز داشته باشند. به همین دلیل یک نسخه ثابت یا یک مکمل واحد برای همه گله ها قابل توصیه نیست.
دسته بندی ویتامین های مهم
ویتامین های محلول در چربی شامل A، D، E و K هستند. ویتامین های گروه B و ویتامین C در گروه محلول در آب قرار می گیرند. این دسته بندی برای شناخت کلی مفید است، اما میزان مورد نیاز و پایداری هر ماده در خوراک به شکل و کیفیت ماده اولیه، فرایند تولید و نگهداری بستگی دارد.
| گروه | نقش کلی در بدن پرنده | نکته کاربردی |
|---|---|---|
| ویتامین A | سلامت بافت های پوششی، بینایی و عملکرد طبیعی بدن | سلامت پرنده را با یک نشانه منفرد نمی توان به کمبود آن نسبت داد |
| ویتامین D | تنظیم استفاده از کلسیم و فسفر و پشتیبانی از استخوان و پوسته تخم | تعادل کلسیم و فسفر و وضعیت جیره هم اهمیت دارد |
| ویتامین E | نقش آنتی اکسیدانی و پشتیبانی از عملکرد طبیعی بافت ها | تعامل آن با کیفیت چربی و دیگر ریزمغذی ها باید در نظر گرفته شود |
| ویتامین K و گروه B | مشارکت در فرایندهای متابولیک و عملکرد طبیعی بدن | نیاز به جیره کامل و متناسب با پرنده دارد |
کمبود ویتامین را چطور بررسی کنیم
افت رشد یا تولید، تغییر کیفیت پوسته، ضعف گله یا افزایش تلفات به تنهایی تشخیص کمبود ویتامین نیستند. عوامل مدیریتی، بیماری، کیفیت آب، تهویه، دمای سالن، مصرف خوراک، کیفیت مواد اولیه و توازن سایر مواد مغذی نیز می توانند نشانه های مشابه ایجاد کنند. تشخیص بر اساس مشاهده یک علامت یا یک آزمایش غیرمرتبط ممکن است به تصمیم اشتباه منجر شود.
- ابتدا ثبت مصرف خوراک و آب، تولید، تلفات و شرایط محیطی را بررسی کنید.
- برچسب خوراک، تاریخ تولید، شرایط انبار و مناسب بودن دان برای سن و هدف گله را بازبینی کنید.
- در صورت تداوم مشکل، دامپزشک یا متخصص تغذیه طیور را برای ارزیابی گله و جیره درگیر کنید.
- مکمل یا تغییر جیره را بر مبنای ارزیابی حرفه ای انجام دهید و پاسخ گله را ثبت کنید.
چه زمانی مکمل ویتامینی لازم است
خوراک کامل تجاری که برای گونه و مرحله مناسب فرموله شده، معمولا برای تامین مواد مغذی طراحی می شود. شرایط ویژه مانند تنش گرمایی، جابه جایی، بیماری یا افت مصرف خوراک ممکن است نیازمند بررسی جداگانه باشد؛ این به معنی تجویز خودکار ویتامین در آب یا دان نیست. تشخیص نوع مکمل، مقدار و مدت مصرف باید با توجه به جیره پایه، دستور محصول و نظر متخصص انجام شود.
مصرف بیش از نیاز نیز راه تضمینی برای رشد بهتر نیست. برخی ویتامین ها در بدن ذخیره می شوند و زیاده روی یا ترکیب چند مکمل می تواند تعادل جیره را بر هم بزند. مکمل را با خوراک کامل، premix یا داروی دیگر مخلوط نکنید مگر برچسب و متخصص سازگاری آن را تایید کرده باشند.
نگهداری خوراک و مکمل ها
رطوبت، گرما، نور، هوا و زمان نگهداری می توانند کیفیت خوراک یا مکمل را کاهش دهند. دان را در محل خشک، خنک و پاکیزه، دور از آفات و مواد شیمیایی نگه دارید و تاریخ و دستور سازنده را بررسی کنید. از مصرف محصولی که بسته بندی آن آسیب دیده یا شرایط نگهداری اش نامعلوم است خودداری کنید و درباره روش نگهداری با تامین کننده پرسش کنید.
در مقاله ضرورت وجود ویتامین در جیره غذایی طیور درباره موضوع مرتبط بیشتر بخوانید.
برای پرسش درباره محصولات و راه های ارتباط با تلاونگ، از صفحه تماس با ما استفاده کنید.
پرسش های متداول
آیا همه طیور به یک میزان ویتامین نیاز دارند
خیر. گونه، سن، هدف پرورش، مرحله تولید، مصرف خوراک و شرایط گله بر نیاز اثر می گذارند.
آیا افت تولید حتما نشانه کمبود ویتامین است
خیر. افت تولید علت های گوناگون دارد و باید خوراک، آب، بیماری و مدیریت گله بررسی شوند.
آیا می توان مکمل ویتامین را همیشه به آب اضافه کرد
بدون تشخیص نیاز و بررسی جیره این کار توصیه نمی شود. نوع و مقدار مکمل را با متخصص طیور تعیین کنید.
ویتامین های جیره را چطور نگهداری کنیم
دستور روی بسته را دنبال کنید و خوراک را در محل خشک، خنک، پاکیزه و دور از نور و آفات نگه دارید.